İHD Diyarbakır Şubesi, 2009 yılı Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi Cezaevi Raporu’nu düzenlediği bir basın toplantısıyla kamuoyuna açıkladı. Basın toplantısında ilk olarak konuşan İHD Diyarbakır Şube Sekreteri Burhan Zorooğlu, cezaevlerinde yaşanan ihlallere dikkat çekerek, cezaevlerinde mahkumlara yapılan uygulamaların bu ülkenin ayıbı olduğunu söyledi. Zorooğlu’nun konuşmasının ardından İHD Diyarbakır Şubesi Cezaevi Komisyonu Üyesi Av. Meral Atasoy, rapora ilişkin basın açıklamasını okudu. İHD olarak hak ihlalleri konusunda hassasiyetle üzerinde durdukları konulardan birinin de cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri ve sorunları olduğunu kaydeden Atasoy, “Aslında kapsamlı bir şekilde baktığımız zaman ülkemizin en büyük sorunlarından biridir cezaevi sorunu. Her ne kadar bu konuda çağdaş normlar ölçeğinde adımlar atıldığı iddia edilse de, Türkiye’de bulunan cezaevlerinde halen çok ciddi hak ihlalleri yaşandığı, tutuklu ve hükümlülerin önemli sorunlarla karşı karşıya bırakıldığı herkesin malumudur. Politik mahkumların çoğunlukta olduğu bölge cezaevlerinde özgün sorunların yaşandığını da ayrıca vurgulamak gerekir. Yürürlüğe konulan yeni yasa ve yönetmeliklerle her dönem daha da sorunlu hale gelen, başta Diyarbakır, Van, Mardin, Batman Erzurum ve Bitlis olmak üzere Bölge cezaevlerinde, 2009 yılında işkence ve kötü muameleden tutalım, anadilde konuşma yasağına kadar, ciddi ihlaller gerçekleşmiştir” dedi.

2009 yılı içerisinde toplam 1008 hak ihlalinin yaşandığı bölge cezaevlerinde başta hastalık olmak üzere çeşitli nedenlerle ölümler gerçekleşirken, çok sayıda tutuklu ve hükümlünün işkence ve kötü muameleye maruz kaldığını vurgulayan Atasoy, şöyle devam etti: “Sevk uygulamaları ve sürgünlerle çok sayıda tutuklu ve hükümlü başka cezaevlerine sevk edilerek adeta cezalandırılırken, sevk uygulamaları sırasında kötü muamelelere maruz kalmaktadırlar. Raporumuzda sayısal verilerle işaret ettiğimiz başlıklarda da görüleceği gibi, halen aile görüşü engellenen, haberleşme vb. hakları engellenen yüzlerce tutuklu ve hükümlünün olduğunu görmekteyiz. Yine çeşitli nedenlerle verilen disiplin cezaları üst seviyelere ulaşırken, birçok cezanın keyfi bir şekilde verildiğini açık bir şekilde gözlemlemekteyiz. Bu da cezaevlerindeki hak ihlallerinin dayandığı boyutları ortaya koymaktadır.”

“SON TUTUKLAMALARLA CEZAEVLERİ KAPASİTELERİ AŞTI”

Dikkat çekilmesi gereken bir başka hususun 2009 yılının ortalarından başlayarak, yıl sonuna kadar devam eden DTP’li siyasetçi ve seçilmişler ile çeşitli sivil toplum kuruluşu temsilcilerine yönelik yürütülen operasyon sonucu yaşanan tutuklamalar olduğunu belirten Atasoy, “2009 yılına ait hak ihlalleri raporumuzda açıkladığımız verilerde de dikkat çektiğimiz gibi, bu yıl içerisinde bölgemizde yaklaşık 1.500 kişi tutuklanarak cezaevlerine konulmuştur. Böylesi büyük bir tutuklama furyası, elbette ki başta cezaevlerine yansımıştır ve birçok ilde cezaevlerindeki tutuklu sayısı bir anda iki üç katına çıkmıştır. Kapasitesinin çok üstüne çıkan cezaevlerinde bulunan tutuklu ve hükümlüler, bazen tek kişilik yatakta 2-3 kişi yatmak zorunda bile kalmışlardır” diye konuştu.

"İMRALI’DA İHLALLER DEVAM EDİYOR”

Cezaevi konusunda öncelikli ele alınması gereken bir diğer konu ise İmralı Özel Güvenlikli Tek Kişilik Kapalı Cezaevi olduğunu kaydeden Atasoy, “24 saatlik işkence anlamına gelen ağırlaştırılmış tecrit ve izolasyon uygulamalarıyla dünyada tek örnek durumunda olan İmralı Cezaevi’ndeki uygulamalar, 11 yıldan bu yana ağırlaşarak devam etmektedir. İmralı Tek Kişilik Cezaevi’nin, İmralı F Tipi Cezaevi’ne dönüşmesi, aslında hücre ve tecrit uygulamasının ağırlaştırılmasından başka bir şey değildir. İnsan hakları savunucuları olarak İmralı Cezaevi’nin, Birleşmiş Milletler Minimum Cezaevleri Standartlarına uygun hale getirilmesine yönelik taleplerimize bir kez daha yinelemekteyiz” dedi.

“TMK MAĞDURU ÇOCUKLAR ÖZGÜRLÜKLERİNE KAVUŞMALIDIR”

Son günlerde Türkiye’nin gündeminde yoğun bir şekilde yer alan TMK mağduru çocukların yaşadıkları sorunlara da değinen Atasoy, “Yaşadıkları bir insanlık trajedisine dönüşmüş TMK mağduru çocukların cezaevlerinde yaşadıkları sorunlar, bizleri insanlığımızdan utandırır hale getirmiştir. Eğitim ve aile ortamından alınıp, soğuk duvarlar ardına hapsedilen çocuklarımız, birçok cezaevinde işkence ve kötü muameleye, birlikte kaldıkları diğer mahkumların saldırılarına da maruz kalmaktadırlar. Bu sorunun tek çözümü, TMK mağduru çocukların, bir an önce özgürlüklerine kavuşturulmalarından geçmektedir” diye belirtti.

“ÇETELER SERBEST BIRAKILIRKEN, POLİTİK MAHKUMLAR ÖLÜME TERK EDİLİYOR”

Cezaevlerindeki hasta tutuklu ve hükümlüler konusunu ayrıca değerlendirmek gerektiğine vurgu yapan Atasoy, şunları söyledi: “Sağlık hakkı ihlali olarak belirlediğimiz başlıkta 131 ihlal yaşanırken, bu ihlaller içerisinde yer alan ağır hasta mahpusların sayısı her geçen gün artmıştır. Türkiye genelinde cezaevlerinde bulunan 49 ağır hastanın büyük bölümü bölge cezaevlerinde bulunanlardır. Tedavi edilebilir hastalıklar, cezaevlerinin zor koşullarından dolayı ölümcül hastalıklara dönüşmektedir. Ölüm sınırına gelen mahkumlarla ilgili tahliye taleplerimiz ise reddedilmektedir. Çete suçlamasıyla tutuklu bulunanlar, Ergenekon sanıkları, rüşvet, vb yüz kızartıcı suç nedeniyle cezaevinde bulunanlar, en ufak bir sağlık gerekçesiyle tahliye edilirken, muhalif politik tutuklulara yönelik ‘cezaevinde ölüme terk et’ anlayışı ciddi bir ayrımcılıktır. Bu vesileyle başta Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül olmak üzere yetkili kurumlara bir kez daha çağrıda bulunmak istiyoruz; ‘cezaevlerinde hasta olan tutuklu ve hükümlülerin vebali sizin boynunuzdadır. Bu hastalardan bir tanesinin bile ölümünden siz sorumlu olacaksınız.’ Bu nedenle defalarca yaptığımız çağrılara ve girişimlere bir an önce yanıt vermenizi bekliyor, ağır hasta olan bu mahpusların bir an önce serbest bırakılmasını talep ediyoruz.”

2009 yılında cezaevlerinde yaşanan ihlallerin 2010 yılında da artarak devam ettiğini belirten Atasoy, “Biz insan hakları savunucuları, cezaevlerinin ‘ezaevleri’ olmaktan çıkarılması gerektiğini düşünüyoruz. Başta bu durumdan birinci dereceden sorumlu olan Adalet Bakanlığı’nı ve bir bütün olarak hükümeti, cezaevlerinde yaşanan sorunlara karşı duyarlı davranarak, ihlalleri gerçekleştirenlere karşı yasal işlem başlatmaya çağırıyoruz” diye konuştu.

Atasoy, açıklamanın ardından 2009 yılında yaşanan hak ihlallerini sayısal verilerle açıkladı. Raporda geçen ihlal verileri şöyle;

-Cezaevlerinde ölen ve yaralananlar: 5

-Cezaevlerinde işkence ve kötü muamele: 76

-Sevk uygulamaları: 42

-Sağlık hakkı ihlali: 131

-Aile görüşü engellenenler: 37

-Haberleşme vb. hakları engellenenler: 275

-Disiplin cezası verilenler: 202

-Cezaevlerinde anadilde konuşma yasağı: 8

-Sürgün edilenler: 18

-Diğer: 214

Toplam ihlal sayısı: 1008

ANF